أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
399
قانون ( فارسى )
2 - مادهء خلط سودايى سرمايى با خود دارد كه خون يخ مىبندد . هرگاه قسمتى از رطوبت خون غليظ شد ، حرارت موجود در بدن به آسانى آن را مىخشكاند . غلظت خون در جذاميان به حدى مىرسد كه گاهى مىبينى از اثر خونگيرى از آنها چيزى ماسه مانند بيرون مىآيد . جذام را بيمارى شير ( داء الاسد ) هم مىنامند . گويند اين نامگذارى - كه جذام را بيمارى شير ناميدهاند - يكى از چند سبب زير را دارد : 1 - عادتا شيرها - كه از حيوانات درندهاند - زياد به جذام مبتلا مىشوند . 2 - بعضى گويند جذام وقتى كسى را گرفتار مىكند ، مثل اين است كه شير او را شكار كرده و خورده باشد . 3 - عدهاى گويند سيماى جذامى درهم و ترنجيده و عبوس مىشود كه به سيماى شير شباهت پيدا مىكند . بيمارى جذام اگر كم هم باشد بسيار صعب العلاج است و شفاى جذامى دشوار است . امّا اگر بيمارى نيرو گيرد و قوى شود ، بايد از معالجهاش دست شست كه نوميدكننده است . كسى كه تازه به بيمارى جذام مبتلا شده و سرآغازهاى بيمارى است ، بيشتر اميد معالجهاش هست . اما بيمارى كه ريشه دوانيد و ثابت شد ، علاجش اگر هم بشود باز بسيار دشوار است . اگر مادهء صفرايى سوخته و سودا گشته باشد ، بيمارى جذام هيجانىتر از ساير حالات است و دردش نيز بيشتر است و روىآورهايش بدتر و سختترند و بيشتر سوزش دارد و بيشتر چرك مىكند ؛ ليكن علاجش آسانتر از علاج ساير انواع جذام است . اگر تفالهء خون به سودايى تبديل شود و سبب بيمارى جذام گردد ، كمخطرتر و كمدردتر است و زخمهاى بدن چرك نمىكنند . اگر از اثر سوداى سوخته - كه دوباره سوداى بد مىشود - بيمارى جذام منشأ گيرد ، روىآورهاى بيمار به روىآورهاى جذام ناشى از مادهء خلط صفرايى سوخته و سودايى شده بسيار شبيه است ، ليكن از آن ديرتر علاجپذير است . بيمارى جذام بر دوام اندامان تن را فاسد مىكند ؛ زيرا حالاتى بر بدن وارد مىآورد كه درست ضد حالات سازگار با بدن و دشمن و سبب سلامت بدن هستند . منظورم از حالات سازگار با سلامت بدن ، حرارت سرشتى و رطوبت سرشتى لازم زندگى هستند كه جذام هر دو حالت را از بين مىبرد . وقتى جذام و اثراتش بر اندامان اصلى و بسيار ارزنده وارد شدند ، فاتحهء بيمار را بخوان ! بيمارى جذام اوّل از دست و پاها و اندامان نرم شروع مىكند ، موى اندامان نرم مىريزد ، رنگشان تغيير مىيابد و گاهى ممكن است چرك هم بكنند . بعد از آن به راهپيمايى ادامه مىدهد و كمكم مىخزد تا سراسر بدن را در بر مىگيرد .